<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X54n0879"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 879 物不迁正量论</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 879 物不迁正量论</title> <author>明 镇澄著</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">54</idno>.<idno type="no">879</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">物不迁正量论</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-04-22T08:08:11"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0912a" n="0912a"/> <lb ed="X" n="0912a01"/> <lb ed="X" n="0912a02"/> <lb ed="X" n="0912a03"/> <lb ed="X" n="0912a04"/> <lb ed="X" n="0912a05"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 879-A 正量论序</cb:mulu><head>No. 879-A <lb ed="X" n="0912a06"/><lb ed="R097" n="0728a01"/> 正量论序</head> <lb ed="X" n="0912a07"/> <lb ed="X" n="0912a08"/><lb ed="R097" n="0728a02"/><p xml:id="pX54p0912a0801">呜呼。若论向上一事。如急石火。似闪电光。直下承当 <lb ed="X" n="0912a09"/><lb ed="R097" n="0728a03"/>早成钝滞。纔涉思惟便入迷倒。况乃驰骋章句竞辨 <lb ed="X" n="0912a10"/><lb ed="R097" n="0728a04"/>是非。正眼观来无非戏论。然人根不一。法药多端。如 <lb ed="X" n="0912a11"/><lb ed="R097" n="0728a05"/>来<anchor xml:id="nkr_note_orig_0912001" n="0912001"/>偏为中下演诸契经。後贤解释契经乃与众论。既 <lb ed="X" n="0912a12"/><lb ed="R097" n="0728a06"/>有众论矣则辨诤波腾是非锋起。虽则实际理地不 <lb ed="X" n="0912a13"/><lb ed="R097" n="0728a07"/>受纤尘。其如建化门中不捨一法。而况是虽<persName>佛</persName>祖却 <lb ed="X" n="0912a14"/><lb ed="R097" n="0728a08"/>趋妄而背真。那个圣贤不弃恶而从善。故曰是则是 <lb ed="X" n="0912a15"/><lb ed="R097" n="0728a09"/>非则非。人无是非之心非人也。往尝读肇公物不迁 <lb ed="X" n="0912a16"/><lb ed="R097" n="0728a10"/>论。大都以物各住位成立不迁。而後以物之今昔有 <lb ed="X" n="0912a17"/><lb ed="R097" n="0728a11"/>无不去不来以明物性之各住。要之辞意婉切。乃肇 <lb ed="X" n="0912a18"/><lb ed="R097" n="0728a12"/>师独见之妙。但于契经不甚允合耳。何者。夫古今时 <lb ed="X" n="0912a19"/><lb ed="R097" n="0728a13"/>也。有无物也。不迁性也。而亦谓性其性者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0912a1901" n="0912a1901"/><anchor xml:id="beg0912a1901" n="0912a1901"/>孰<anchor xml:id="end0912a1901"/>纲维是。 <lb ed="X" n="0912a20"/><lb ed="R097" n="0728a14"/>孰宰持是。不知性性则又安得不为时迁而物改耶。 <lb ed="X" n="0912a21"/><lb ed="R097" n="0728a15"/>而又何以契神于即物乎。故往往读其书者。爱其辞 <lb ed="X" n="0912a22"/><lb ed="R097" n="0728a16"/>多不挍其意也。空印澄公燕山一布衲耳。生于千载 <lb ed="X" n="0912a23"/><lb ed="R097" n="0728a17"/>之下。而与肇公相见于千载之上。故作正量论以挍 <lb ed="X" n="0912a24"/><lb ed="R097" n="0728a18"/>其说。中间旁引曲喩。一以修多罗为法印。即肇公之 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0912b" n="0912b"/> <lb ed="X" n="0912b01"/><lb ed="R097" n="0728b01"/>论昭如日月矣。独非径寸夜光乎。昔古德不落不昧 <lb ed="X" n="0912b02"/><lb ed="R097" n="0728b02"/>通身遍身。一字照宗千古脍炙。而谓澄公可结舌乎。 <lb ed="X" n="0912b03"/><lb ed="R097" n="0728b03"/>谬也。盖理在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0912002" n="0912002"/>尙<persName>佛</persName>。虽<persName>佛</persName>祖有所不让也。昔者外道一 <lb ed="X" n="0912b04"/><lb ed="R097" n="0728b04"/>言负堕犹斩首谢过。肇公乃人天眼目。肯以訑訑之 <lb ed="X" n="0912b05"/><lb ed="R097" n="0728b05"/>声音颜色拒人于千里之外乎。必欲强起而文贱之。 <lb ed="X" n="0912b06"/><lb ed="R097" n="0728b06"/>断非肇公也。大率观来。肇公以僚丸之手。舞公孙之 <lb ed="X" n="0912b07"/><lb ed="R097" n="0728b07"/>剑。以奇然者也。澄公运摩尼于巨鏕之陈。持空印于 <lb ed="X" n="0912b08"/><lb ed="R097" n="0728b08"/>赤壁之鏖。以正然者也。故非肇公之论无以起澄公 <lb ed="X" n="0912b09"/><lb ed="R097" n="0728b09"/>之辨。非澄公之辨无以发肇公之蕴。谓之相成则可。 <lb ed="X" n="0912b10"/><lb ed="R097" n="0728b10"/>谓之相左则不可。故海内诸名师宿衲皆有酬唱。务 <lb ed="X" n="0912b11"/><lb ed="R097" n="0728b11"/>要疏明此一大事。非起生灭心也。如有毫发我人。然 <lb ed="X" n="0912b12"/><lb ed="R097" n="0728b12"/>能萌于方寸。吾恐于罔象玄珠未有触手日在。</p> <lb ed="X" n="0912b13"/><lb ed="R097" n="0728b13"/><p xml:id="pX54p0912b1301">时 <lb ed="X" n="0912b14" type="honorific"/><lb ed="R097" n="0728b14"/>明万历庚子仲冬穀旦净土居士燕人李天麟书</p></cb:div> <lb ed="X" n="0912b15"/> <lb ed="X" n="0912b16"/> <lb ed="X" n="0912b17"/> <lb ed="X" n="0912b18"/> <lb ed="X" n="0912b19"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 879-B 物不迁正量论序</cb:mulu><head>No. 879-B <lb ed="X" n="0912b20"/><lb ed="R097" n="0728b16"/> 物不迁正量论序</head> <lb ed="X" n="0912b21"/> <lb ed="X" n="0912b22"/><lb ed="R097" n="0728b17"/><p xml:id="pX54p0912b2201">般若云。诸法无去来相。无动转者。肇公本此为物 <lb ed="X" n="0912b23"/><lb ed="R097" n="0728b18"/>不迁论。而其释義则物各性住而<anchor xml:id="nkr_note_add_0912b2301" n="0912b2301"/><anchor xml:id="beg0912b2301" n="0912b2301"/>已<anchor xml:id="end0912b2301"/>矣。尝试思之。 <lb ed="X" n="0912b24"/><lb ed="R097" n="0729a01"/>法无去来義遍诸圣教。乃吾法之玄纲也。而性住 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0912c" n="0912c"/> <lb ed="X" n="0912c01"/><lb ed="R097" n="0729a02"/>之谈果能尽之乎。窃自疑焉。于是考诸圣言。圣言 <lb ed="X" n="0912c02"/><lb ed="R097" n="0729a03"/>罔证。求诸正理。正理勿通。然言或有证也。我未之 <lb ed="X" n="0912c03"/><lb ed="R097" n="0729a04"/>见也。理或可通也。我未之穷也。天下亦有能穷者 <lb ed="X" n="0912c04"/><lb ed="R097" n="0729a05"/>乎。盖尝质诸海内名流。莫不忿然作色。以愚昧见 <lb ed="X" n="0912c05"/><lb ed="R097" n="0729a06"/>责。求其为之出理引证者。则未见其人。彼性住之 <lb ed="X" n="0912c06"/><lb ed="R097" n="0729a07"/>论果非吾<persName>佛</persName>之意耶。抑有深旨存乎名教之外。固 <lb ed="X" n="0912c07"/><lb ed="R097" n="0729a08"/>非意智思惟可得而知耶。然理固绝言而言无越 <lb ed="X" n="0912c08"/><lb ed="R097" n="0729a09"/>理。<persName>如来</persName>圣教垂笵万世。天魔外道不得而沮者。赖 <lb ed="X" n="0912c09"/><lb ed="R097" n="0729a10"/>名言有在故耳。若孔子之作春秋。杀活与夺只在 <lb ed="X" n="0912c10"/><lb ed="R097" n="0729a11"/>片言隻字之间。千载之下无能易者。况兹一论段 <lb ed="X" n="0912c11"/><lb ed="R097" n="0729a12"/>段结归物各性住。岂曰言在此而義在彼乎。经云。 <lb ed="X" n="0912c12"/><lb ed="R097" n="0729a13"/>不退诸菩萨。不能测<persName>佛</persName>智。信矣。夫余尝条陈所滞。 <lb ed="X" n="0912c13"/><lb ed="R097" n="0729a14"/>证正圣言。间出吾<persName>佛</persName>不迁本旨。以正其说。然则是 <lb ed="X" n="0912c14"/><lb ed="R097" n="0729a15"/>论也。非驳肇公也。将以驳天下之所是也。肇师其 <lb ed="X" n="0912c15"/><lb ed="R097" n="0729a16"/>心空而无物者矣。得与失于彼何加损焉。天下後 <lb ed="X" n="0912c16"/><lb ed="R097" n="0729a17"/>世如其言而取之。使一大藏教实相常住之旨沦 <lb ed="X" n="0912c17"/><lb ed="R097" n="0729a18"/>于物各性住之谈。不辨可乎。虽然。庸讵知今之所 <lb ed="X" n="0912c18"/><lb ed="R097" n="0729b01"/>是者其果真是欤。果不真是欤。天下後世必有具 <lb ed="X" n="0912c19"/><lb ed="R097" n="0729b02"/>金刚眼者觑著那事。于是非情量之表迴观是论。 <lb ed="X" n="0912c20"/><lb ed="R097" n="0729b03"/>可发一笑<anchor xml:id="nkr_note_add_0912c2001" n="0912c2001"/><anchor xml:id="beg0912c2001" n="0912c2001"/>已<anchor xml:id="end0912c2001"/>。</p><p xml:id="pX54p0912c2007" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0912c21" type="honorific"/><lb ed="R097" n="0729b04"/>皇明万历戊子冬贤首後学空印镇澄书于台山之 <lb ed="X" n="0912c22"/><lb ed="R097" n="0729b05"/><name role="" type="person">狮子窟</name></p></cb:div> <lb ed="X" n="0912c23"/> <lb ed="X" n="0912c24"/> <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0913a" n="0913a"/> <lb ed="X" n="0913a01"/> <lb ed="X" n="0913a02"/> <lb ed="X" n="0913a03"/> <lb ed="X" n="0913a04"/> <lb ed="X" n="0913a05"/><cb:docNumber>No. 879</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0913a06"/><lb ed="R097" n="0730a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>物不迁论卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0913a07"/> <lb ed="X" n="0913a08"/><lb ed="R097" n="0730a02"/><byline cb:type="author"><name role="" type="person">五台山</name><name role="" type="person">狮子窟</name>沙门 镇澄 著</byline> <lb ed="X" n="0913a09"/><lb ed="R097" n="0730a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">物不迁正量论</cb:mulu><p xml:id="pX54p0913a0901">澄初读肇公物不迁。久之不喩。及阅杂花钞。观国师 <lb ed="X" n="0913a10"/><lb ed="R097" n="0730a04"/>则以为滥同小乘不从此方迁至馀方之说。遂再研 <lb ed="X" n="0913a11"/><lb ed="R097" n="0730a05"/>其论。乃知肇师不迁之说宗似而因非。有宗而无因 <lb ed="X" n="0913a12"/><lb ed="R097" n="0730a06"/>也。观其般若无知･涅槃无名之论。齐有一空。妙协真 <lb ed="X" n="0913a13"/><lb ed="R097" n="0730a07"/>俗。雅合修多罗。虽圣人复起不易其言也。独于物不 <lb ed="X" n="0913a14"/><lb ed="R097" n="0730a08"/>迁则失之。呜呼。千里之骥必有一蹶。大智之明必有 <lb ed="X" n="0913a15"/><lb ed="R097" n="0730a09"/>一昧。不其然乎。言宗似者。即所谓不释动以求静。必 <lb ed="X" n="0913a16"/><lb ed="R097" n="0730a10"/>求静于诸动。又曰。江河竞注而不流。旋岚偃嶽而常 <lb ed="X" n="0913a17"/><lb ed="R097" n="0730a11"/>静等。盖即动而静。即迁而不迁也。以此名宗。与修多 <lb ed="X" n="0913a18"/><lb ed="R097" n="0730a12"/>罗似之。即般若诸法无所从来。去亦无所至。花严云。 <lb ed="X" n="0913a19"/><lb ed="R097" n="0730a13"/>一切法无生。一切法无灭等。所言似者。以其因非故 <lb ed="X" n="0913a20"/><lb ed="R097" n="0730a14"/>也。言因非者。修多罗以诸法性空为不迁。肇公以物 <lb ed="X" n="0913a21"/><lb ed="R097" n="0730a15"/>各性住为不迁。言性空者。大品云。色性自空。非色壞 <lb ed="X" n="0913a22"/><lb ed="R097" n="0730a16"/>空。又云。色前际不可得。中际･後际皆不可得。又云。色 <lb ed="X" n="0913a23"/><lb ed="R097" n="0730a17"/>即是空。此不迁因也。又云。是诸法空相。不生不灭等。 <lb ed="X" n="0913a24"/><lb ed="R097" n="0730a18"/>不生不灭即不迁宗也。花严云。身意诸情根。一切空 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0913b" n="0913b"/> <lb ed="X" n="0913b01"/><lb ed="R097" n="0730b01"/>无性。此不迁因也。次云。以此长流转。而无能转者。即 <lb ed="X" n="0913b02"/><lb ed="R097" n="0730b02"/>不迁宗也。彼经又云。云何说诸蕴。诸蕴有何性。蕴性 <lb ed="X" n="0913b03"/><lb ed="R097" n="0730b03"/>不可灭。是故说无生。蕴无生灭即物不迁也。次偈出 <lb ed="X" n="0913b04"/><lb ed="R097" n="0730b04"/>其因云。分别此诸蕴。其性本空寂。空故不可灭。此是 <lb ed="X" n="0913b05"/><lb ed="R097" n="0730b05"/>无生義。此等皆言物性空故不迁。非谓有物而不迁 <lb ed="X" n="0913b06"/><lb ed="R097" n="0730b06"/>也。言性住者。即彼所谓。昔物住昔不来于今。今物住 <lb ed="X" n="0913b07"/><lb ed="R097" n="0730b07"/>今不往于昔。乃至新故老少成壞因果等物。各住自 <lb ed="X" n="0913b08"/><lb ed="R097" n="0730b08"/>位不相往来。皆若是也。然凡有所住即名有为。既堕 <lb ed="X" n="0913b09"/><lb ed="R097" n="0730b09"/>有为即属生灭。非不迁也。故涅槃<note place="inline">三十</note>云。住名有为。如 <lb ed="X" n="0913b10"/><lb ed="R097" n="0730b10"/>来永断去来住相。云何言住。中论云。去者则不住。不 <lb ed="X" n="0913b11"/><lb ed="R097" n="0730b11"/>去者不住。離去不去者。当于何有住。般若云。应无所 <lb ed="X" n="0913b12"/><lb ed="R097" n="0730b12"/>住而生其心。无住即无为也。然般若言法无去来无 <lb ed="X" n="0913b13"/><lb ed="R097" n="0730b13"/>动转者。非谓法有所住也。盖住犹去来。既无去来安 <lb ed="X" n="0913b14"/><lb ed="R097" n="0730b14"/>得有住。而肇公不迁本宗般若无去来義。却以物各 <lb ed="X" n="0913b15"/><lb ed="R097" n="0730b15"/>性住释之。然彼物性果有住乎哉。果无住乎哉。则住 <lb ed="X" n="0913b16"/><lb ed="R097" n="0730b16"/>与无住必有辨焉。故肇师出不迁之所以云。求向物 <lb ed="X" n="0913b17"/><lb ed="R097" n="0730b17"/>于向。于向未尝无。责向物于今。于今未尝有。于今未 <lb ed="X" n="0913b18"/><lb ed="R097" n="0730b18"/>尝有。以明物不来。于向未尝无。故知物不去。覆而求 <lb ed="X" n="0913b19"/><lb ed="R097" n="0731a01"/>今。今亦不往。是谓昔物自在昔。不从今至昔。今物自 <lb ed="X" n="0913b20"/><lb ed="R097" n="0731a02"/>在今。不从昔至今。一论大旨意不出此。人多妄解。今 <lb ed="X" n="0913b21"/><lb ed="R097" n="0731a03"/>为助明肇公意。谓动物之所以得不迁者。以物各性 <lb ed="X" n="0913b22"/><lb ed="R097" n="0731a04"/>住于一世而不相往来也。何者。求向日之物于向日 <lb ed="X" n="0913b23"/><lb ed="R097" n="0731a05"/>则有。求向日之物于今日则无。故知昔物自住于昔 <lb ed="X" n="0913b24"/><lb ed="R097" n="0731a06"/><note place="inline">若不住昔。于昔应无。昔既不无。故知昔物原住于昔也</note>。不来于今也<note place="inline">若来于今。今则应有。 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0913c" n="0913c"/> <lb ed="X" n="0913c01"/><lb ed="R097" n="0731a07"/>今既不有。则知昔物不来于今也</note>。昔物既尔。今物亦然。谓求今日之 <lb ed="X" n="0913c02"/><lb ed="R097" n="0731a08"/>物于今日则有。求今日之物于向日则无。故知今物 <lb ed="X" n="0913c03"/><lb ed="R097" n="0731a09"/>自住于今。不往于昔也<note place="inline">反上思之</note>。故曰覆而求今。今亦不 <lb ed="X" n="0913c04"/><lb ed="R097" n="0731a10"/>往。如求周公于周时。于周未尝无。求周公于晋时。于 <lb ed="X" n="0913c05"/><lb ed="R097" n="0731a11"/>晋未尝有。故知周公自住于周。不来于晋也。求羊祜 <lb ed="X" n="0913c06"/><lb ed="R097" n="0731a12"/>于晋时。于晋未尝无。责羊祜于周时。于周未<anchor xml:id="nkr_note_add_0913c0601" n="0913c0601"/><anchor xml:id="beg0913c0601" n="0913c0601"/>尝有<anchor xml:id="end0913c0601"/>。故 <lb ed="X" n="0913c07"/><lb ed="R097" n="0731a13"/>知羊祜自住于晋。不往于周也。譬如二舟前後各行。 <lb ed="X" n="0913c08"/><lb ed="R097" n="0731a14"/>前舟载鱼。後舟载笋。舟行千里而鱼笋之物各住本 <lb ed="X" n="0913c09"/><lb ed="R097" n="0731a15"/>舟未尝动也 <note place="inline">求前舟之鱼于前舟则有。责前舟之鱼于後舟则无。後舟亦尔。求後舟之笋于 <lb ed="X" n="0913c10"/><lb ed="R097" n="0731a16"/>後舟则有。求後舟之笋于前舟则无也。若後舟中有前舟之鱼。可说前舟之物移来。後既无鱼。则不可谓前舟 <lb ed="X" n="0913c11"/><lb ed="R097" n="0731a17"/>之物移来也。若前舟中有後舟之笋。可说後舟之物移去。前既无笋则不可谓後舟之物移去也</note>。大 <lb ed="X" n="0913c12"/><lb ed="R097" n="0731a18"/>意只是昔物住昔不来于今。今物住今不往于昔。是 <lb ed="X" n="0913c13"/><lb ed="R097" n="0731b01"/>谓物各性住于一世。所以得不迁也。其曰新不至故 <lb ed="X" n="0913c14"/><lb ed="R097" n="0731b02"/>故不至新。少不至老老不至少。因不至果果不至因 <lb ed="X" n="0913c15"/><lb ed="R097" n="0731b03"/>等。擧之一论只此意耳。细而推之。其曰江河竞注而 <lb ed="X" n="0913c16"/><lb ed="R097" n="0731b04"/>不流等。亦只此意。谓求前波于前。于前未尝无。责前 <lb ed="X" n="0913c17"/><lb ed="R097" n="0731b05"/>波于後。于後未尝有。于後未尝有。以明波不来。于前 <lb ed="X" n="0913c18"/><lb ed="R097" n="0731b06"/>未尝无。故知波不去。前波既尔。後波亦然。是则前念 <lb ed="X" n="0913c19"/><lb ed="R097" n="0731b07"/>之波住于前念不来後念。後念之波住于後念不往 <lb ed="X" n="0913c20"/><lb ed="R097" n="0731b08"/>前念。念念波流。念念各住。故曰竞注而不流也。是谓 <lb ed="X" n="0913c21"/><lb ed="R097" n="0731b09"/>物各性住于一世不相往来。此肇公不迁之本旨也。 <lb ed="X" n="0913c22"/><lb ed="R097" n="0731b10"/>今以圣教勘之。似不然。何则。肇公求向物。既曰于向 <lb ed="X" n="0913c23"/><lb ed="R097" n="0731b11"/>未尝无。于今未尝有。是则此物向有而今无也。若物 <lb ed="X" n="0913c24"/><lb ed="R097" n="0731b12"/>向有今无。是无常法。非不迁也。故涅槃<note place="inline">二十</note>云。若世间 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0914a" n="0914a"/> <lb ed="X" n="0914a01"/><lb ed="R097" n="0731b13"/>法。本有今无。则名无常。譬如甁等。本无今有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0914a0101" n="0914a0101"/><anchor xml:id="beg0914a0101" n="0914a0101"/>已<anchor xml:id="end0914a0101"/>有还 <lb ed="X" n="0914a02"/><lb ed="R097" n="0731b14"/>无。故名无常。是则向有今无不直不成不迁之宗。反 <lb ed="X" n="0914a03"/><lb ed="R097" n="0731b15"/>成所遣迁灭宗也。中论云。若法先有性。是则名为常。 <lb ed="X" n="0914a04"/><lb ed="R097" n="0731b16"/>先有而今无。是则名为断。是则向有今无非常即断。 <lb ed="X" n="0914a05"/><lb ed="R097" n="0731b17"/>安得以成般若不迁之旨耶。或问。肇公宗本云。言非 <lb ed="X" n="0914a06"/><lb ed="R097" n="0731b18"/>有非无者。非如有见常见之有。无见断见之无。今曰 <lb ed="X" n="0914a07"/><lb ed="R097" n="0732a01"/>向有今无。岂非不有之有。不无之无耶。答曰。不然。肇 <lb ed="X" n="0914a08"/><lb ed="R097" n="0732a02"/>公自谓求向物于向。于向未尝无。责向物于今。于今 <lb ed="X" n="0914a09"/><lb ed="R097" n="0732a03"/>未尝有。此分明以向物在向。缘未散故名之为有。今 <lb ed="X" n="0914a10"/><lb ed="R097" n="0732a04"/>求向物。缘<anchor xml:id="nkr_note_add_0914a1001" n="0914a1001"/><anchor xml:id="beg0914a1001" n="0914a1001"/>已<anchor xml:id="end0914a1001"/>散故遂以为无。是以向在为有。今灭为 <lb ed="X" n="0914a11"/><lb ed="R097" n="0732a05"/>无也。向在为有。是执有为有。今灭为无。是计无为无。 <lb ed="X" n="0914a12"/><lb ed="R097" n="0732a06"/>执有为有。是为常有。不知缘性之本空。计无为无。是 <lb ed="X" n="0914a13"/><lb ed="R097" n="0732a07"/>为断无。不识无性之缘起。中论云。定有则著常。定无 <lb ed="X" n="0914a14"/><lb ed="R097" n="0732a08"/>则著断。是故有智者。不应著有无。然缘生无性。法非 <lb ed="X" n="0914a15"/><lb ed="R097" n="0732a09"/>有无。乃肇公所常谭者。至论不迁为成性住。却堕此 <lb ed="X" n="0914a16"/><lb ed="R097" n="0732a10"/>咎。可怪也。盖误认莊周夜壑负趋。非谓肇师有此计 <lb ed="X" n="0914a17"/><lb ed="R097" n="0732a11"/>执也。如宗本云。有而性常自空故曰性空。若然则向 <lb ed="X" n="0914a18"/><lb ed="R097" n="0732a12"/>物在向。缘未散时不亦性常自空乎。向物性空则不 <lb ed="X" n="0914a19"/><lb ed="R097" n="0732a13"/>得谓向有矣。向既非有则不可谓今无矣。故知性空 <lb ed="X" n="0914a20"/><lb ed="R097" n="0732a14"/>性住如明与暗。敌体相违矣。其曰昔物自在昔。今物 <lb ed="X" n="0914a21"/><lb ed="R097" n="0732a15"/>自在今等者。愚谓既称在昔。乃既灭之物也。物若不 <lb ed="X" n="0914a22"/><lb ed="R097" n="0732a16"/>灭即应常今。自不名昔矣。又昔物住昔。今物住今。是 <lb ed="X" n="0914a23"/><lb ed="R097" n="0732a17"/>异物异世。凡异物异世者定是无常。故涅槃圣行廣 <lb ed="X" n="0914a24"/><lb ed="R097" n="0732a18"/>说异法无常。以破外道异执之常。今以异物异世以 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0914b" n="0914b"/> <lb ed="X" n="0914b01"/><lb ed="R097" n="0732b01"/>释不迁。教理俱违。故无因也。且夫时无别体。依物假 <lb ed="X" n="0914b02"/><lb ed="R097" n="0732b02"/>立。物有流变。生住灭位立三世名。今其言曰。昔物住 <lb ed="X" n="0914b03"/><lb ed="R097" n="0732b03"/>昔。今物住今。是有为法。堕去来今。既堕三世而曰不 <lb ed="X" n="0914b04"/><lb ed="R097" n="0732b04"/>迁。未之有也。故涅槃<note place="inline">二十</note>云。常住之法。三世不摄。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0914b05"/><lb ed="R097" n="0732b05"/>法身。非三世摄。故名为常。反显三世摄者必无常也。 <lb ed="X" n="0914b06"/><lb ed="R097" n="0732b06"/>谁谓无常而不迁乎。或曰肇公约俗物论不迁。涅槃 <lb ed="X" n="0914b07"/><lb ed="R097" n="0732b07"/>约法身说常理。既不侔。不应成难。答曰。涅槃云。吾今 <lb ed="X" n="0914b08"/><lb ed="R097" n="0732b08"/>此身即是常身。此身化身也。常身真身也。应化无性 <lb ed="X" n="0914b09"/><lb ed="R097" n="0732b09"/>全体即真。是亦即俗而谈真也。且肇公俗物不迁。此 <lb ed="X" n="0914b10"/><lb ed="R097" n="0732b10"/>物为即真故不迁耶。为不即真而不迁耶。若不即真。 <lb ed="X" n="0914b11"/><lb ed="R097" n="0732b11"/>即是有为俗物。非不迁也。若以有为俗物为不迁者。 <lb ed="X" n="0914b12"/><lb ed="R097" n="0732b12"/>自是情执妄计耳。岂有俗物不迁者耶。若以俗物即 <lb ed="X" n="0914b13"/><lb ed="R097" n="0732b13"/>真故不迁者。则昔物今物俱无自性矣。既无自性。则 <lb ed="X" n="0914b14"/><lb ed="R097" n="0732b14"/>昔本非生。今亦非灭。昔非生故有而不有。则不可谓 <lb ed="X" n="0914b15"/><lb ed="R097" n="0732b15"/>之向有。今非灭故无而不无。则不可谓之今无。又一 <lb ed="X" n="0914b16"/><lb ed="R097" n="0732b16"/>切法既同如矣。则有物即无物。无物即有物。一物即 <lb ed="X" n="0914b17"/><lb ed="R097" n="0732b17"/>多物。多物即一物。今物即昔物。昔物即今物。盖非灭 <lb ed="X" n="0914b18"/><lb ed="R097" n="0732b18"/>有而为无。生无而为有。有无一质也。亦非離一而为 <lb ed="X" n="0914b19"/><lb ed="R097" n="0733a01"/>多。合多而为一。一多一真也。亦非排今而入昔。迁昔 <lb ed="X" n="0914b20"/><lb ed="R097" n="0733a02"/>而来今。今昔一念也。是之谓物不迁。岂容以今昔有 <lb ed="X" n="0914b21"/><lb ed="R097" n="0733a03"/>无分疏者哉。是则即一尘之物。前际莫得而生。後际 <lb ed="X" n="0914b22"/><lb ed="R097" n="0733a04"/>莫得而灭。厥外不见其表。厥微不见其内。如金刚王 <lb ed="X" n="0914b23"/><lb ed="R097" n="0733a05"/>无动无壞。安得以去来生灭而迁之哉。故大品云。色 <lb ed="X" n="0914b24"/><lb ed="R097" n="0733a06"/>前际不可得。中际･後际俱不可得等。若见此理。则不 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0914c" n="0914c"/> <lb ed="X" n="0914c01"/><lb ed="R097" n="0733a07"/>得谓昔物自在昔。今物自在今也。观国师以为滥同 <lb ed="X" n="0914c02"/><lb ed="R097" n="0733a08"/>小乘者。然小乘以有为之法刹那灭。故不从此方迁 <lb ed="X" n="0914c03"/><lb ed="R097" n="0733a09"/>至馀方。不违大乘空義。肇公以昔物不灭。性住于昔。 <lb ed="X" n="0914c04"/><lb ed="R097" n="0733a10"/>而说不迁。则于大乘性空之義背矣<note place="inline">谓物若生灭则无自性。无性则 <lb ed="X" n="0914c05"/><lb ed="R097" n="0733a11"/>空。故涅槃罗刹偈云。诸行无常。是生灭法。雪山大士歎曰。此乃大乘空義也。肇公物各性住于一世而不化。便 <lb ed="X" n="0914c06"/><lb ed="R097" n="0733a12"/>有定物。故违空也</note>。故其言曰。是以<persName>如来</persName>功流万世而常存。道 <lb ed="X" n="0914c07"/><lb ed="R097" n="0733a13"/>通百劫而弥固。成山假就于始篑。修途托至于初步。 <lb ed="X" n="0914c08"/><lb ed="R097" n="0733a14"/>果以功业不可朽故也。故物虽在昔而不化。不化故 <lb ed="X" n="0914c09"/><lb ed="R097" n="0733a15"/>不迁。又曰。果不俱因。因因而果。因因而果。因不昔灭。 <lb ed="X" n="0914c10"/><lb ed="R097" n="0733a16"/>果不俱因。因不来今。不灭不来。不迁之致明矣。愚谓 <lb ed="X" n="0914c11"/><lb ed="R097" n="0733a17"/>若昔因不灭不化者。则众生永无成<persName>佛</persName>之理。修因永 <lb ed="X" n="0914c12"/><lb ed="R097" n="0733a18"/>无得果之期。大小乘经俱无此说也。一切圣教皆言 <lb ed="X" n="0914c13"/><lb ed="R097" n="0733b01"/>因灭果生。种子烂壞果方熟。故涅槃<note place="inline">二十九</note>云。如日垂 <lb ed="X" n="0914c14"/><lb ed="R097" n="0733b02"/>没。山陵堆阜。影现东移。理无西逝。众生业果。亦复如 <lb ed="X" n="0914c15"/><lb ed="R097" n="0733b03"/>是。此阴灭时。彼阴续生。如灯生暗灭。灯灭暗生。又如 <lb ed="X" n="0914c16"/><lb ed="R097" n="0733b04"/>蠟印印泥。印与泥合。印灭文成。而是蠟印。不变在泥。 <lb ed="X" n="0914c17"/><lb ed="R097" n="0733b05"/>文非泥出。不馀处来。以印因缘。而生是文。现在阴灭。 <lb ed="X" n="0914c18"/><lb ed="R097" n="0733b06"/>中阴阴生。中阴阴灭。後阴阴生。亦若是也。故四缘中 <lb ed="X" n="0914c19"/><lb ed="R097" n="0733b07"/>有等无间缘。若前念不灭。後念决定不生。若谓<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0914c20"/><lb ed="R097" n="0733b08"/>昔因不化。则常菩萨安能至<persName>佛</persName>果耶。以此乃知。肇师 <lb ed="X" n="0914c21"/><lb ed="R097" n="0733b09"/>昔物不化之说有同常见矣。问曰。彼云因不灭故堕 <lb ed="X" n="0914c22"/><lb ed="R097" n="0733b10"/>常。今云因灭。岂不堕断。答曰。今言因灭则果生。唯识 <lb ed="X" n="0914c23"/><lb ed="R097" n="0733b11"/>云。因灭故非常。果生故非断。肇公许果生。不许因灭。 <lb ed="X" n="0914c24"/><lb ed="R097" n="0733b12"/>故堕常也。因因而果。许果生也。因不昔灭。不许因灭 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0915a" n="0915a"/> <lb ed="X" n="0915a01"/><lb ed="R097" n="0733b13"/>也。问曰。彼云成山假就于始篑。修途托至于初步。岂 <lb ed="X" n="0915a02"/><lb ed="R097" n="0733b14"/>非昔因不灭。集因成果耶。答曰。涅槃<note place="inline">十三</note>出外道常计 <lb ed="X" n="0915a03"/><lb ed="R097" n="0733b15"/>云。若算数之法。从一至二以成百千。若无常者。初一 <lb ed="X" n="0915a04"/><lb ed="R097" n="0733b16"/>应灭。一若灭者。谁复至二。乃至百千。以是義故。诸法 <lb ed="X" n="0915a05"/><lb ed="R097" n="0733b17"/>是常。正与此同。<persName>如来</persName>总擧异色异心无非无常。<anchor xml:id="nkr_note_add_0915a0501" n="0915a0501"/><anchor xml:id="beg0915a0501" n="0915a0501"/>已<anchor xml:id="end0915a0501"/>破 <lb ed="X" n="0915a06"/><lb ed="R097" n="0733b18"/>之矣。愚谓初步非後。後步非初。异作异时。是无常法。 <lb ed="X" n="0915a07"/><lb ed="R097" n="0734a01"/>非不迁也。又初步不灭。常应在初。终不至二。况千里 <lb ed="X" n="0915a08"/><lb ed="R097" n="0734a02"/>耶。积篑例知。皆无常也。况<persName>佛</persName>金口所印。又何疑哉。问 <lb ed="X" n="0915a09"/><lb ed="R097" n="0734a03"/>曰。肇公引经云。三灾弥纶。业行湛然。非业因常耶。答 <lb ed="X" n="0915a10"/><lb ed="R097" n="0734a04"/>曰。常有二義。一凝然常。真如不迁之義也。楞严云。性 <lb ed="X" n="0915a11"/><lb ed="R097" n="0734a05"/>真常中求于迷悟。生死去来了无所得。二相续常。业 <lb ed="X" n="0915a12"/><lb ed="R097" n="0734a06"/>果不失之谓也。花严云。因自相刹那壞而次第集果 <lb ed="X" n="0915a13"/><lb ed="R097" n="0734a07"/>不失相。偈云。因壞果集皆能了。以八识藏中等无间 <lb ed="X" n="0915a14"/><lb ed="R097" n="0734a08"/>缘熏习力故。前念灭时熏起後念。虽劫火洞然而业 <lb ed="X" n="0915a15"/><lb ed="R097" n="0734a09"/>果不失也。故谓之相续常。则虽曰湛然乃属有为迁 <lb ed="X" n="0915a16"/><lb ed="R097" n="0734a10"/>变之法。肇师以证真如不迁。于義左矣。问。若因灭者 <lb ed="X" n="0915a17"/><lb ed="R097" n="0734a11"/>云何善因得乐果。恶因得苦果耶。答曰。涅槃云。如灯 <lb ed="X" n="0915a18"/><lb ed="R097" n="0734a12"/>虽念念灭而光明破暗。食虽念念灭而能<anchor xml:id="nkr_note_orig_0915001" n="0915001"/>合饥得饱。 <lb ed="X" n="0915a19"/><lb ed="R097" n="0734a13"/>药虽念念灭而能愈病。日月光明虽念念灭亦能增 <lb ed="X" n="0915a20"/><lb ed="R097" n="0734a14"/>长草木。是故因灭果得生也。请观蠟印之喩。于理自 <lb ed="X" n="0915a21"/><lb ed="R097" n="0734a15"/>明。谓印之高者厥文必下。印之下者厥文必高。虽印 <lb ed="X" n="0915a22"/><lb ed="R097" n="0734a16"/>不作文。而文常肖印。毫发不爽。要待印灭而文始成 <lb ed="X" n="0915a23"/><lb ed="R097" n="0734a17"/>也。善恶因果亦若是矣。谓因能熏果。因灭果生。虽因 <lb ed="X" n="0915a24"/><lb ed="R097" n="0734a18"/>不至果。以熏习力故果常肖因。善恶苦乐毫发不忒 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0915b" n="0915b"/> <lb ed="X" n="0915b01"/><lb ed="R097" n="0734b01"/>也。涅槃又云。如人服甘露。甘露虽化。以其力故。能<anchor xml:id="note_star_1" n="0915001" type="star"/>合 <lb ed="X" n="0915b02"/><lb ed="R097" n="0734b02"/>不死。亦其義也。或问。昔物既化。如<persName>佛</persName>本生之事如何 <lb ed="X" n="0915b03"/><lb ed="R097" n="0734b03"/>可说。答曰。以名字故可得说也。如人梦中见种种物。 <lb ed="X" n="0915b04"/><lb ed="R097" n="0734b04"/>觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b0401" n="0915b0401"/><anchor xml:id="beg0915b0401" n="0915b0401"/>已<anchor xml:id="end0915b0401"/>皆空。梦物虽灭。历然可说也。若谓实有梦物住 <lb ed="X" n="0915b05"/><lb ed="R097" n="0734b05"/>于过去而不化者。则为愚执。中论云。若诸法灭时。是 <lb ed="X" n="0915b06"/><lb ed="R097" n="0734b06"/>则不应住。法若不灭者。则无有是处。安得有物住于 <lb ed="X" n="0915b07"/><lb ed="R097" n="0734b07"/>过去而不化哉。然纵使昔因不化致得今果。亦是无 <lb ed="X" n="0915b08"/><lb ed="R097" n="0734b08"/>常。非不迁也。故涅槃云。常住之法。无因无果。虚空常 <lb ed="X" n="0915b09"/><lb ed="R097" n="0734b09"/>故。无有因果。盖凡有因果即是可作。空非可作。故无 <lb ed="X" n="0915b10"/><lb ed="R097" n="0734b10"/>因果。肇师以可作证不迁。故违宗矣。问曰。肇师约俗 <lb ed="X" n="0915b11"/><lb ed="R097" n="0734b11"/>物明不迁故即因果。涅槃约实性显常住故简因果。 <lb ed="X" n="0915b12"/><lb ed="R097" n="0734b12"/>宗趋不同。不应为难。答曰。除诸法实相而以异因异 <lb ed="X" n="0915b13"/><lb ed="R097" n="0734b13"/>果为常者。法王法中无是義也。故入楞伽云。大慧。妄 <lb ed="X" n="0915b14"/><lb ed="R097" n="0734b14"/>法是常。相不异故。非诸妄法有差别相。以分别故而 <lb ed="X" n="0915b15"/><lb ed="R097" n="0734b15"/>有别异。是故妄法其体是常。是以不异因成常住宗 <lb ed="X" n="0915b16"/><lb ed="R097" n="0734b16"/>也。涅槃亦云。一切异法皆无常故。所言异者谓因时 <lb ed="X" n="0915b17"/><lb ed="R097" n="0734b17"/>非果。果时非因。因时非果果则先无。果时非因因则 <lb ed="X" n="0915b18"/><lb ed="R097" n="0734b18"/>後断。涅槃云。本无今有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0915b1801" n="0915b1801"/><anchor xml:id="beg0915b1801" n="0915b1801"/>已<anchor xml:id="end0915b1801"/>有还无。是无常故。见不异 <lb ed="X" n="0915b19"/><lb ed="R097" n="0735a01"/>者。达性空也。因果性空体无二故。不二之体何可迁 <lb ed="X" n="0915b20"/><lb ed="R097" n="0735a02"/>乎。今肇师以异因异果证不迁。是以无常之因欲成 <lb ed="X" n="0915b21"/><lb ed="R097" n="0735a03"/>常住之宗。岂可得耶<note place="inline">问曰。般若诸法无来去。涅槃常住非因果。如何会通。答曰。般若 <lb ed="X" n="0915b22"/><lb ed="R097" n="0735a04"/>荡相名空。故说法无去来。谓求去来相不可得。故非谓显常也。涅槃直示实性。故说常住非因果。故经云。无常 <lb ed="X" n="0915b23"/><lb ed="R097" n="0735a05"/>者生死。常为大涅槃。空者生死。不空为大涅槃。此言有为因果是生死法。故皆无常。无常之法无有自性。彻底 <lb ed="X" n="0915b24"/><lb ed="R097" n="0735a06"/>唯空。是则无常即空。空即无常。无常与空一有为法。故皆属生死。非涅槃<persName>佛</persName>性也。是则涅槃以因果为无常。即 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0915c" n="0915c"/> <lb ed="X" n="0915c01"/><lb ed="R097" n="0735a07"/>般若诸法空義。般若法无去来即涅槃空者。谓生死也。其涅槃常住不空之体是<persName>如来</persName>藏<persName>佛</persName>性真我。坚凝不变。 <lb ed="X" n="0915c02"/><lb ed="R097" n="0735a08"/>则非无常。真实有体则非空也。般若经中言未及此。昧者以般若法无去来类涅槃实性常住。则二宗皆失矣</note>。 <lb ed="X" n="0915c03"/><lb ed="R097" n="0735a09"/>其曰。人谓少状同体。百龄一质。徒知年往。不觉形随。 <lb ed="X" n="0915c04"/><lb ed="R097" n="0735a10"/>是以梵志出家白首而归。邻人见之曰。昔人尙存乎。 <lb ed="X" n="0915c05"/><lb ed="R097" n="0735a11"/>志曰。我犹昔人。非昔人也。邻人愕然。非其言。此中梵 <lb ed="X" n="0915c06"/><lb ed="R097" n="0735a12"/>志意者。谓昔人少年也。今则白首。安得谓之昔人哉。 <lb ed="X" n="0915c07"/><lb ed="R097" n="0735a13"/>故涅槃云。一切诸法。前灭後生。相似相续。凡夫见<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c0701" n="0915c0701"/><anchor xml:id="beg0915c0701" n="0915c0701"/>已<anchor xml:id="end0915c0701"/>。 <lb ed="X" n="0915c08"/><lb ed="R097" n="0735a14"/>计以为常。实非常也。然少年因也。白首果也。虽依少 <lb ed="X" n="0915c09"/><lb ed="R097" n="0735a15"/>年而得老状。要待少颜既化老状方现。若少壮不化 <lb ed="X" n="0915c10"/><lb ed="R097" n="0735a16"/>安得有白首人哉。以少颜既化老相始生而因果相 <lb ed="X" n="0915c11"/><lb ed="R097" n="0735a17"/>似。故曰吾犹昔人非昔人也。此正无常相续義。肇师 <lb ed="X" n="0915c12"/><lb ed="R097" n="0735a18"/>以证不迁。计亦左矣。然此中梵志･邻人･肇师三人所 <lb ed="X" n="0915c13"/><lb ed="R097" n="0735b01"/>见不同。学者应知。其梵志谓。昔人<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c1301" n="0915c1301"/><anchor xml:id="beg0915c1301" n="0915c1301"/>已<anchor xml:id="end0915c1301"/>化。不来于今。以 <lb ed="X" n="0915c14"/><lb ed="R097" n="0735b02"/>有为法前灭後生。相似相续。故曰我犹昔人。非昔人 <lb ed="X" n="0915c15"/><lb ed="R097" n="0735b03"/>也。此固合圣教正因缘義也。邻人谓。昔人不灭不化。 <lb ed="X" n="0915c16"/><lb ed="R097" n="0735b04"/>可以迁到今日。故曰昔人犹在。肇师谓。昔人不灭不 <lb ed="X" n="0915c17"/><lb ed="R097" n="0735b05"/>化。性住于昔。但不来今耳。今日之身原自住今。不从 <lb ed="X" n="0915c18"/><lb ed="R097" n="0735b06"/>昔来。此二俱是常见。<anchor xml:id="nkr_note_add_0915c1801" n="0915c1801"/><anchor xml:id="beg0915c1801" n="0915c1801"/>但<anchor xml:id="end0915c1801"/>邻人以今昔一质为常。故昔 <lb ed="X" n="0915c19"/><lb ed="R097" n="0735b07"/>日之身可到今日。肇师以今昔异质。各住本世。不动 <lb ed="X" n="0915c20"/><lb ed="R097" n="0735b08"/>为常。是则肇师与邻人俱在梵志所破之中矣。问曰。 <lb ed="X" n="0915c21"/><lb ed="R097" n="0735b09"/>世间可有自昔不灭不化之物至于今日者乎。曰。有。 <lb ed="X" n="0915c22"/><lb ed="R097" n="0735b10"/>何者是耶。曰。非刹那行者是也。何物非刹那耶。曰。金･ <lb ed="X" n="0915c23"/><lb ed="R097" n="0735b11"/>金刚<persName>佛</persName>舍利･虚空等是也。曰虚空是无为法。无刹那 <lb ed="X" n="0915c24"/><lb ed="R097" n="0735b12"/>行。信矣。金刚舍利是有为法。何非刹那。曰。现量可见 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0916a" n="0916a"/> <lb ed="X" n="0916a01"/><lb ed="R097" n="0735b13"/>故。有圣言故。现见金银之性经千万年不变不殒故。 <lb ed="X" n="0916a02"/><lb ed="R097" n="0735b14"/>楞伽经云。复次。大慧。如金･金刚<persName>佛</persName>舍利。得奇特性。终 <lb ed="X" n="0916a03"/><lb ed="R097" n="0735b15"/>不损壞。大慧。若得无间有刹那者。圣应非圣。而圣未 <lb ed="X" n="0916a04"/><lb ed="R097" n="0735b16"/>曾不圣。如金･金刚虽经劫数称量不减。云何凡愚不 <lb ed="X" n="0916a05"/><lb ed="R097" n="0735b17"/>善于我隐覆之说。于一切法作刹那想。释曰。此明圣 <lb ed="X" n="0916a06"/><lb ed="R097" n="0735b18"/>人于无间道所证无为。非刹那行。不属生灭。擧金刚 <lb ed="X" n="0916a07"/><lb ed="R097" n="0736a01"/><persName>佛</persName>舍利为类也。问曰。世间颇有一物性住于昔而不 <lb ed="X" n="0916a08"/><lb ed="R097" n="0736a02"/>灭不来者乎。曰。未之有也。何则。世间诸法不出二类。 <lb ed="X" n="0916a09"/><lb ed="R097" n="0736a03"/>谓有刹那行者。前灭後生。非前不灭後得生故。有情 <lb ed="X" n="0916a10"/><lb ed="R097" n="0736a04"/>等是也。非刹那行者。昔时之质不变不易得至後时。 <lb ed="X" n="0916a11"/><lb ed="R097" n="0736a05"/>金刚<persName>佛</persName>舍利等是也。何有一法住于过去而不灭乎。 <lb ed="X" n="0916a12"/><lb ed="R097" n="0736a06"/>是则世人之见。物或有之。肇师之见。物理皆无也。思 <lb ed="X" n="0916a13"/><lb ed="R097" n="0736a07"/>之。问。涅槃梵行廣说一切异色异心莫非无常。金与 <lb ed="X" n="0916a14"/><lb ed="R097" n="0736a08"/>金刚<persName>佛</persName>舍利既有异形。那非无常。矧二经相违。如何 <lb ed="X" n="0916a15"/><lb ed="R097" n="0736a09"/>会通。曰。二皆圣言。实难通会。愚意思之。楞伽在先。是 <lb ed="X" n="0916a16"/><lb ed="R097" n="0736a10"/>有馀意。涅槃居後。是无馀意。譬如後敕能破前敕。况 <lb ed="X" n="0916a17"/><lb ed="R097" n="0736a11"/>金刚宝等劫水所成。<persName>如来</persName>舍利熏炼而有。本无今有。 <lb ed="X" n="0916a18"/><lb ed="R097" n="0736a12"/>故是无常。金与金刚可分析故。亦无自性。<persName>如来</persName>舍利 <lb ed="X" n="0916a19"/><lb ed="R097" n="0736a13"/>应此人天劫国而有。劫尽界空。理应当尽。经约其长 <lb ed="X" n="0916a20"/><lb ed="R097" n="0736a14"/>时坚住。以为非刹那类耳。非毕竟不壞也。<persName>如来</persName>应化 <lb ed="X" n="0916a21"/><lb ed="R097" n="0736a15"/>有起尽故。唯真无为。性是刹那。际非是刹那。坚凝常 <lb ed="X" n="0916a22"/><lb ed="R097" n="0736a16"/>住毕竟不壞。然肇公不迁。所以总之。不出四计。谓有 <lb ed="X" n="0916a23"/><lb ed="R097" n="0736a17"/>无一异。求向物于向。于向未尝无。是有计。责向物于 <lb ed="X" n="0916a24"/><lb ed="R097" n="0736a18"/>今。于今未尝有。是无计。昔物自在昔。今物自在今。是 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0916b" n="0916b"/> <lb ed="X" n="0916b01"/><lb ed="R097" n="0736b01"/>异计。唯缺一计耳。四计乃般若之大病。有一于此则 <lb ed="X" n="0916b02"/><lb ed="R097" n="0736b02"/>与般若之理背矣。尙何不迁哉。愚固所谓肇师不迁。 <lb ed="X" n="0916b03"/><lb ed="R097" n="0736b03"/>有宗而无因也。</p> <lb ed="X" n="0916b04"/><lb ed="R097" n="0736b04"/><p xml:id="pX54p0916b0401">或问。窃观肇公迁与不迁未尝偏滞。今独破其不迁 <lb ed="X" n="0916b05"/><lb ed="R097" n="0736b05"/>何也。答曰。彼虽两言。意成不迁耳。故以不迁为名。不 <lb ed="X" n="0916b06"/><lb ed="R097" n="0736b06"/>迁一论之主也。其曰。言常而不住。称去而不迁。虽静 <lb ed="X" n="0916b07"/><lb ed="R097" n="0736b07"/>而常往。虽往而常静。两言一会。去住一致。可与神会 <lb ed="X" n="0916b08"/><lb ed="R097" n="0736b08"/>难以事求等。是皆相似语。未可以判其是非。但看他 <lb ed="X" n="0916b09"/><lb ed="R097" n="0736b09"/>征释所以处。只是物各性住于一世。不相往来之意。 <lb ed="X" n="0916b10"/><lb ed="R097" n="0736b10"/>更无异说。谓世虽迁去。物各住于本世未尝动也。自 <lb ed="X" n="0916b11"/><lb ed="R097" n="0736b11"/>世而观物则虽动而常静。自物而观世则虽静而常 <lb ed="X" n="0916b12"/><lb ed="R097" n="0736b12"/>动。如舟行千里而物不離舟。物静舟动二不相離也。 <lb ed="X" n="0916b13"/><lb ed="R097" n="0736b13"/>故其言曰。人之所谓动者。以昔物不至今。我之所谓 <lb ed="X" n="0916b14"/><lb ed="R097" n="0736b14"/>静者。亦以昔物不至今。意谓人谓昔物不至者。以随 <lb ed="X" n="0916b15"/><lb ed="R097" n="0736b15"/>世迁去。如物随舟移。故曰动而非静。我谓昔物不至 <lb ed="X" n="0916b16"/><lb ed="R097" n="0736b16"/>今者。以物原住昔。如物原住舟。故静而非动。俱知昔 <lb ed="X" n="0916b17"/><lb ed="R097" n="0736b17"/>物不至今。故曰所造未尝异。彼见物随昔去。我见物 <lb ed="X" n="0916b18"/><lb ed="R097" n="0736b18"/>原在昔。故曰所见未尝同。实则我所谓住即彼所谓 <lb ed="X" n="0916b19"/><lb ed="R097" n="0737a01"/>去。彼所谓去即我所谓住。要之则三世迁流。物各住 <lb ed="X" n="0916b20"/><lb ed="R097" n="0737a02"/>于一世而不动。此肇师动静不二之旨也。而吾般若 <lb ed="X" n="0916b21"/><lb ed="R097" n="0737a03"/>不迁之旨果如是乎。若果如是则<persName>佛</persName>不出世也。然肇 <lb ed="X" n="0916b22"/><lb ed="R097" n="0737a04"/>公不迁虽引般若标本。其释所以。皆自莊周夜壑负 <lb ed="X" n="0916b23"/><lb ed="R097" n="0737a05"/>趋抽绎而出。卒以涉异焉。</p> <lb ed="X" n="0916b24"/><lb ed="R097" n="0737a06"/><p xml:id="pX54p0916b2401">问曰。彼论既违。请示不迁正義。答曰。不迁之義遍诸 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0916c" n="0916c"/> <lb ed="X" n="0916c01"/><lb ed="R097" n="0737a07"/>圣教。大意<anchor xml:id="nkr_note_add_0916c0101" n="0916c0101"/><anchor xml:id="beg0916c0101" n="0916c0101"/>已<anchor xml:id="end0916c0101"/>见于前。今先示总要。後别彰義门。总则 <lb ed="X" n="0916c02"/><lb ed="R097" n="0737a08"/>十方法界总为一大圆觉心。譬如淸净摩尼。万象森 <lb ed="X" n="0916c03"/><lb ed="R097" n="0737a09"/>罗去来生灭于中影现。诸愚痴者说净摩尼实有如 <lb ed="X" n="0916c04"/><lb ed="R097" n="0737a10"/>是去来之相<note place="inline">迁也</note>。智者了知此去来相即是摩尼。实无 <lb ed="X" n="0916c05"/><lb ed="R097" n="0737a11"/>一物可去来也<note place="inline">即不迁也</note>。妙圆觉心亦复如是。圣凡依正 <lb ed="X" n="0916c06"/><lb ed="R097" n="0737a12"/>生灭去来于中影现。诸无明者说净圆觉实有如是 <lb ed="X" n="0916c07"/><lb ed="R097" n="0737a13"/>去来之相。慧眼观之。此去来相当体寂灭即是圆觉。 <lb ed="X" n="0916c08"/><lb ed="R097" n="0737a14"/>实无一法可去来也。又如有人顷刻假寐梦经百年。 <lb ed="X" n="0916c09"/><lb ed="R097" n="0737a15"/>其间少壮至老所为之事更代历然。痴人不了。谓于 <lb ed="X" n="0916c10"/><lb ed="R097" n="0737a16"/>梦中实有如是更代之相<note place="inline">迁也</note>。智者了知梦想所现。终 <lb ed="X" n="0916c11"/><lb ed="R097" n="0737a17"/>不以此为真实也<note place="inline">即不迁也</note>。众生亦尔。以无明故妄见诸 <lb ed="X" n="0916c12"/><lb ed="R097" n="0737a18"/>法生灭去来。以<persName>佛</persName>眼观。真空冥寂实无一法可去来 <lb ed="X" n="0916c13"/><lb ed="R097" n="0737b01"/>也。花严云。不可说诸劫。即是须臾顷。莫见修与短。究 <lb ed="X" n="0916c14"/><lb ed="R097" n="0737b02"/>竟刹那法。法无去来即物不迁矣。若别说者。依诸圣 <lb ed="X" n="0916c15"/><lb ed="R097" n="0737b03"/>教義门有三。一诸法无常義。二常住不迁義。三二俱 <lb ed="X" n="0916c16"/><lb ed="R097" n="0737b04"/>无碍義。且初義者。一切有为缘生之法皆是无常。刹 <lb ed="X" n="0916c17"/><lb ed="R097" n="0737b05"/>那变易非不迁也。故花严云。一切凡夫行。莫不速归 <lb ed="X" n="0916c18"/><lb ed="R097" n="0737b06"/>尽。涅槃云。诸行无常。是生灭法。涅槃廣说诸法无常。 <lb ed="X" n="0916c19"/><lb ed="R097" n="0737b07"/>皆此義也。二常住不迁義者。此中有二義。一性空故 <lb ed="X" n="0916c20"/><lb ed="R097" n="0737b08"/>不迁。谓即上有为生灭之法。因缘所作无自性故。当 <lb ed="X" n="0916c21"/><lb ed="R097" n="0737b09"/>体即空。无少法生无少法灭。故不迁也。般若云。是诸 <lb ed="X" n="0916c22"/><lb ed="R097" n="0737b10"/>法空相。不生不灭等。中论云。诸法不自生。亦不从他 <lb ed="X" n="0916c23"/><lb ed="R097" n="0737b11"/>生。不共不无因。是故说无生。无生即不迁也。二者真 <lb ed="X" n="0916c24"/><lb ed="R097" n="0737b12"/>实不迁。谓即由诸法无自性故。全体即是常住真心。 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0917a" n="0917a"/> <lb ed="X" n="0917a01"/><lb ed="R097" n="0737b13"/>如金刚王无动无壞。故不迁也。花严云。知一切法即 <lb ed="X" n="0917a02"/><lb ed="R097" n="0737b14"/>心自性。楞严云。性真常中求于迷悟生死去来了无 <lb ed="X" n="0917a03"/><lb ed="R097" n="0737b15"/>所得。起信云。是故一切法从本以来。離言说相。離心 <lb ed="X" n="0917a04"/><lb ed="R097" n="0737b16"/>缘相。毕竟平等。无有变易。不可破壞。即是一心。故名 <lb ed="X" n="0917a05"/><lb ed="R097" n="0737b17"/>真如。即斯義也。言无障碍義者。此中复有二義。谓理 <lb ed="X" n="0917a06"/><lb ed="R097" n="0737b18"/>事无碍。事事无碍。言理事无碍者。即上迁与不迁相 <lb ed="X" n="0917a07"/><lb ed="R097" n="0738a01"/>即无碍也。谓由不变之理能随缘故。其不生灭性全 <lb ed="X" n="0917a08"/><lb ed="R097" n="0738a02"/>体遍在生灭法中。如湿遍波则不迁而迁也。故花严 <lb ed="X" n="0917a09"/><lb ed="R097" n="0738a03"/>云。法性本无生。示现而有生。又经云。<persName>如来</persName>藏与七识 <lb ed="X" n="0917a10"/><lb ed="R097" n="0738a04"/>俱。若生若灭犹如技儿。又经云。法身流转于五道名 <lb ed="X" n="0917a11"/><lb ed="R097" n="0738a05"/>曰众生。复由缘生之事无自性故。全生灭法即是不 <lb ed="X" n="0917a12"/><lb ed="R097" n="0738a06"/>生灭理。如波即湿。则迁而不迁也。楞严云。幻妄称相。 <lb ed="X" n="0917a13"/><lb ed="R097" n="0738a07"/>其性真为妙觉明体。法花云。是法住法位。世间相常 <lb ed="X" n="0917a14"/><lb ed="R097" n="0738a08"/>住。花严云。一切法无生。一切法无灭。此二同时。迁与 <lb ed="X" n="0917a15"/><lb ed="R097" n="0738a09"/>不迁无障碍也。二事事无碍者。谓由三世诸法全真 <lb ed="X" n="0917a16"/><lb ed="R097" n="0738a10"/>心故。若时若物即同真心。含容周遍犹镜灯然。故经 <lb ed="X" n="0917a17"/><lb ed="R097" n="0738a11"/>云。一念普入无量劫。又云不动道场而身遍十方。又 <lb ed="X" n="0917a18"/><lb ed="R097" n="0738a12"/>云。过去无数劫。安置未来今。未来无数劫。迴置过去 <lb ed="X" n="0917a19"/><lb ed="R097" n="0738a13"/>世。是则不动一尘而充遍十方。不離刹那而涉入三 <lb ed="X" n="0917a20"/><lb ed="R097" n="0738a14"/>世。一迁一切迁。无迁无不迁。不可得而思议矣。迁不 <lb ed="X" n="0917a21"/><lb ed="R097" n="0738a15"/>迁義理尽于是焉。此上诸義。前因後宗辗转相成。谓 <lb ed="X" n="0917a22"/><lb ed="R097" n="0738a16"/>由诸法刹那变易故无自性。由无自性故全体即真。 <lb ed="X" n="0917a23"/><lb ed="R097" n="0738a17"/>以即真故事理无碍。由事理无碍故能令事事如理 <lb ed="X" n="0917a24"/><lb ed="R097" n="0738a18"/>而无碍也。此三義门遍诸圣教。皆非不化因论也。不 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0917b" n="0917b"/> <lb ed="X" n="0917b01"/><lb ed="R097" n="0738b01"/>识肇公何所據耶。如无圣言可據。则愚未敢闻命矣。 <lb ed="X" n="0917b02"/><lb ed="R097" n="0738b02"/>或问。肇公物各性住。岂非法花世相常住耶。答曰。非 <lb ed="X" n="0917b03"/><lb ed="R097" n="0738b03"/>也。彼言性住者。物各性住于一世。所谓昔物自在昔。 <lb ed="X" n="0917b04"/><lb ed="R097" n="0738b04"/>今物自在今。如求向物于向。于向未尝无。是以有物 <lb ed="X" n="0917b05"/><lb ed="R097" n="0738b05"/>住于昔也。法花云。是法住法位。世间相常住者。法位 <lb ed="X" n="0917b06"/><lb ed="R097" n="0738b06"/>乃真如之异名<note place="inline">龙树解大品法住法位。实相异其名</note>。真如即诸法之正 <lb ed="X" n="0917b07"/><lb ed="R097" n="0738b07"/>位。若见诸法有无一异生灭去来皆是妄想遍计。非 <lb ed="X" n="0917b08"/><lb ed="R097" n="0738b08"/>见诸法之正位也。譬如饿鬼见恒河水以为流火。则 <lb ed="X" n="0917b09"/><lb ed="R097" n="0738b09"/>不见恒河之正位也<note place="inline">喩出楞伽</note>。如彼恒河实无有火。饿鬼 <lb ed="X" n="0917b10"/><lb ed="R097" n="0738b10"/>见之以为流火。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>相续起灭有无。彼恒河水体常 <lb ed="X" n="0917b11"/><lb ed="R097" n="0738b11"/>自若曾无变异。诸法亦尔。有无一异生灭去来皆不 <lb ed="X" n="0917b12"/><lb ed="R097" n="0738b12"/>可得。然众生妄见有无一异生灭去来。而法住法位 <lb ed="X" n="0917b13"/><lb ed="R097" n="0738b13"/>何尝变异哉。故曰是法住法位。世间相常住。若谓此 <lb ed="X" n="0917b14"/><lb ed="R097" n="0738b14"/>法于向为有。于今为无。是堕有无。若谓今物自在今。 <lb ed="X" n="0917b15"/><lb ed="R097" n="0738b15"/>昔物自在昔。是堕一异。未有有无一异而非生灭去 <lb ed="X" n="0917b16"/><lb ed="R097" n="0738b16"/>来者也。有无一异生灭去来妄想遍计耳。而欲同法 <lb ed="X" n="0917b17"/><lb ed="R097" n="0738b17"/>花实相之旨。讵可得耶。然世相所以得常住者。以无 <lb ed="X" n="0917b18"/><lb ed="R097" n="0738b18"/>性故耳。世间无性即是真如。故世间相即常住相。其 <lb ed="X" n="0917b19"/><lb ed="R097" n="0739a01"/>犹流火无性即是恒河无变异也。故经云。诸<persName>佛</persName>两足 <lb ed="X" n="0917b20"/><lb ed="R097" n="0739a02"/>尊。知法常无性。而言常无性者。有常即无也。非推之 <lb ed="X" n="0917b21"/><lb ed="R097" n="0739a03"/>使无。非先有後无。非彼有此无也。如彼诸鬼所见流 <lb ed="X" n="0917b22"/><lb ed="R097" n="0739a04"/>火。然此火性即水而求既不可得。離水而求亦不可 <lb ed="X" n="0917b23"/><lb ed="R097" n="0739a05"/>得也。正见火时火无可生。或不见时亦无可灭。性本 <lb ed="X" n="0917b24"/><lb ed="R097" n="0739a06"/>自无。非推之使无也。非先有後无也。非彼有此无也。 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0917c" n="0917c"/> <lb ed="X" n="0917c01"/><lb ed="R097" n="0739a07"/>诸法亦尔。所谓从本以来非自非他非合非散。湛然 <lb ed="X" n="0917c02"/><lb ed="R097" n="0739a08"/>常寂。故曰常无性也。以无性故。一一天真。一一实相。 <lb ed="X" n="0917c03"/><lb ed="R097" n="0739a09"/>无动无壞。故得常住。若谓此物于向为有。于今为无。 <lb ed="X" n="0917c04"/><lb ed="R097" n="0739a10"/>即先有後无。彼有此无。断非法花无性之旨也。又以 <lb ed="X" n="0917c05"/><lb ed="R097" n="0739a11"/>诸法无自性故。皆同一性<note place="inline">绝待之一</note>。是谓真如。无有变易。 <lb ed="X" n="0917c06"/><lb ed="R097" n="0739a12"/>不可破壞。是谓世间相常住也。若谓物各性住于一 <lb ed="X" n="0917c07"/><lb ed="R097" n="0739a13"/>世而不化者。是为定法。定法即有自性矣。既有自性 <lb ed="X" n="0917c08"/><lb ed="R097" n="0739a14"/>即乖真如。既乖真如而欲世相常住。未之有也。又常 <lb ed="X" n="0917c09"/><lb ed="R097" n="0739a15"/>住相即寂灭相也。故经云。诸法从本来。常自寂灭相。 <lb ed="X" n="0917c10"/><lb ed="R097" n="0739a16"/>既曰寂灭。则即一切法有无一异生灭去来皆不可 <lb ed="X" n="0917c11"/><lb ed="R097" n="0739a17"/>得矣。谓之昔物在昔。今物在今。可乎。谓之向有今无 <lb ed="X" n="0917c12"/><lb ed="R097" n="0739a18"/>可乎。盖言常寂灭者。当生即灭。即不待缘散方曰灭 <lb ed="X" n="0917c13"/><lb ed="R097" n="0739b01"/>也。故楞伽云。初生即有灭。不为愚者说。今日求向物 <lb ed="X" n="0917c14"/><lb ed="R097" n="0739b02"/>于向。于向未尝无。是以物生为有也。责向物于今。于 <lb ed="X" n="0917c15"/><lb ed="R097" n="0739b03"/>今未尝有。是以物灭为无也。以生为有是谓定有。以 <lb ed="X" n="0917c16"/><lb ed="R097" n="0739b04"/>灭为无是为断无。而欲同法花常寂灭旨。吾不知其 <lb ed="X" n="0917c17"/><lb ed="R097" n="0739b05"/>可也。然法住法位之名。大品具载。龙树菩萨以为真 <lb ed="X" n="0917c18"/><lb ed="R097" n="0739b06"/>如异称。近世异解师云。法住法位者。天位在上。地位 <lb ed="X" n="0917c19"/><lb ed="R097" n="0739b07"/>在下。水性自湿。火性自燥。甘蔗性甜。黄连性苦。乃至 <lb ed="X" n="0917c20"/><lb ed="R097" n="0739b08"/>鹄白玄乌花黄竹翠。法法各住自位不可移易。是谓 <lb ed="X" n="0917c21"/><lb ed="R097" n="0739b09"/>世间相常住。若如此见。得各各物状互不相参。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0917001" n="0917001"/>月得 <lb ed="X" n="0917c22"/><lb ed="R097" n="0739b10"/>世间相耳。常住相犹未梦见在。若谓此物各住自位 <lb ed="X" n="0917c23"/><lb ed="R097" n="0739b11"/>定不移易。不出情执妄计耳。用当法花实相之旨。是 <lb ed="X" n="0917c24"/><lb ed="R097" n="0739b12"/>犹鬼见未忘而觅恒河之水。则徒增<g ref="#CB08504">焰</g>热耳。是则物 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0918a" n="0918a"/> <lb ed="X" n="0918a01"/><lb ed="R097" n="0739b13"/>各性住与法花实相常住。敌体相违。有以为同之者。 <lb ed="X" n="0918a02"/><lb ed="R097" n="0739b14"/>安得不谤法花哉。呜呼。吾非好辩也。所恶于紫。为其 <lb ed="X" n="0918a03"/><lb ed="R097" n="0739b15"/>乱朱也。所恶于似。为其乱真也。今夫直言而非之者 <lb ed="X" n="0918a04"/><lb ed="R097" n="0739b16"/>易晓。似言而乱之者难明。是故非谤之害细。似乱之 <lb ed="X" n="0918a05"/><lb ed="R097" n="0739b17"/>害深。吾欲无言可乎。</p> <lb ed="X" n="0918a06"/><lb ed="R097" n="0739b18"/><p xml:id="pX54p0918a0601">右據圣言量辩竟。若更作比量者。肇公出不迁因云。 <lb ed="X" n="0918a07"/><lb ed="R097" n="0740a01"/>求向物于向。于向未尝无。责向物于今。于今未尝有。 <lb ed="X" n="0918a08"/><lb ed="R097" n="0740a02"/>是则向有今无。乃法自相相违。因向异品上转也。量 <lb ed="X" n="0918a09"/><lb ed="R097" n="0740a03"/>云。向日少年是有法。决定迁灭为宗。因云。向有今无 <lb ed="X" n="0918a10"/><lb ed="R097" n="0740a04"/>故。同喩。如前阴。前阴今不有。前阴<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1001" n="0918a1001"/><anchor xml:id="beg0918a1001" n="0918a1001"/>已<anchor xml:id="end0918a1001"/>迁灭。少年今不 <lb ed="X" n="0918a11"/><lb ed="R097" n="0740a05"/>有。少年亦迁灭也。其曰昔物自在昔。不从今至昔等。 <lb ed="X" n="0918a12"/><lb ed="R097" n="0740a06"/>是亦违因。量云。昔日少年是有法。非不迁灭为宗。因 <lb ed="X" n="0918a13"/><lb ed="R097" n="0740a07"/>云。不可留至于今故。同喩。如昨梦。昨梦不到今。昨梦 <lb ed="X" n="0918a14"/><lb ed="R097" n="0740a08"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1401" n="0918a1401"/><anchor xml:id="beg0918a1401" n="0918a1401"/>已<anchor xml:id="end0918a1401"/>迁灭。少年不到今。少年<anchor xml:id="nkr_note_add_0918a1402" n="0918a1402"/><anchor xml:id="beg0918a1402" n="0918a1402"/>已<anchor xml:id="end0918a1402"/>迁灭也。其曰往物不化 <lb ed="X" n="0918a15"/><lb ed="R097" n="0740a09"/>是亦违因。量云。往业是有法。非不迁化为宗。因云。以 <lb ed="X" n="0918a16"/><lb ed="R097" n="0740a10"/>能至果故。同喩。如昨日。谓因若不化。则应常因终不 <lb ed="X" n="0918a17"/><lb ed="R097" n="0740a11"/>至果。此以业果成无常也。又量云。往业是有法。决定 <lb ed="X" n="0918a18"/><lb ed="R097" n="0740a12"/>至果为宗。因云。业性无常故。谓若不至果。业性应常。 <lb ed="X" n="0918a19"/><lb ed="R097" n="0740a13"/>此以无常成业果也。是则无常业果二義相成。谁云 <lb ed="X" n="0918a20"/><lb ed="R097" n="0740a14"/>业果常不迁乎。然肇公往业不化之说。圣教无凭。有 <lb ed="X" n="0918a21"/><lb ed="R097" n="0740a15"/>同异见。量云。往业不化是有法。滥同常见异执为宗。 <lb ed="X" n="0918a22"/><lb ed="R097" n="0740a16"/>因云。教理俱违故。同喩。如断见违理者。如白首老人 <lb ed="X" n="0918a23"/><lb ed="R097" n="0740a17"/>少壮仍在。千尺长松本种犹存。决无是理也。教违者。 <lb ed="X" n="0918a24"/><lb ed="R097" n="0740a18"/>一切圣教皆言因灭果生故。问曰。彼说既违。请示正 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0918b" n="0918b"/> <lb ed="X" n="0918b01"/><lb ed="R097" n="0740b01"/>義。先示因缘法。量云。一切有为是有法。无常迁灭为 <lb ed="X" n="0918b02"/><lb ed="R097" n="0740b02"/>宗。因云。因缘所作故。同喩。如灯<g ref="#CB08504">焰</g>。灯焰从缘生。灯<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0918b03"/><lb ed="R097" n="0740b03"/>是无常。有为从缘生。有为是无常也。其不迁有二義。 <lb ed="X" n="0918b04"/><lb ed="R097" n="0740b04"/>一云缘生之物是有法。决定不迁为宗。因云。无有自 <lb ed="X" n="0918b05"/><lb ed="R097" n="0740b05"/>性故。同喩。如空花。空花无所有。空花不可迁。缘生性 <lb ed="X" n="0918b06"/><lb ed="R097" n="0740b06"/>不有。缘生故不迁。此无物可迁也。二云无性之物是 <lb ed="X" n="0918b07"/><lb ed="R097" n="0740b07"/>有法。决定不迁为宗。因云。全体即真故。同喩。如镜像。 <lb ed="X" n="0918b08"/><lb ed="R097" n="0740b08"/>镜像体即镜。镜像不可迁。缘生体即真。缘生即不迁。 <lb ed="X" n="0918b09"/><lb ed="R097" n="0740b09"/>此真实不迁也。此二无碍。复有二義。一云迁与不迁 <lb ed="X" n="0918b10"/><lb ed="R097" n="0740b10"/>是有法。相即无碍为宗。因云。理则不变随缘。事则成 <lb ed="X" n="0918b11"/><lb ed="R097" n="0740b11"/>相体空故。同喩。如水波。是则不迁而迁。迁而不迁也。 <lb ed="X" n="0918b12"/><lb ed="R097" n="0740b12"/>二云念劫刹尘是有法。周遍含容为宗。因云。万事如 <lb ed="X" n="0918b13"/><lb ed="R097" n="0740b13"/>理故。同喩。如帝网。或问。肇公乃圣师也。所立不迁千 <lb ed="X" n="0918b14"/><lb ed="R097" n="0740b14"/>有馀载。凡名师大匠兴辞树義每以为引证。未闻有 <lb ed="X" n="0918b15"/><lb ed="R097" n="0740b15"/>议其非者。尔何人。乃敢妄窥先觉耶。曰。噫。澄固一业 <lb ed="X" n="0918b16"/><lb ed="R097" n="0740b16"/>识僧耳。岂敢与先觉辩哉。直據吾<persName>佛</persName>之言以证正耳。 <lb ed="X" n="0918b17"/><lb ed="R097" n="0740b17"/>使吾<persName>佛</persName>之言果不可异。则肇师虽圣又岂圣于吾<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0918b18"/><lb ed="R097" n="0740b18"/>哉。观国师曰。常取信于<persName>佛</persName>。无取信于人。吾事斯语矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0918b19"/><lb ed="R097" n="0741a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">续论</cb:mulu><head>续论</head> <lb ed="X" n="0918b20"/><lb ed="R097" n="0741a02"/><p xml:id="pX54p0918b2001">註物不迁论者甚多好说。多是证龟成鼈。有师用楞 <lb ed="X" n="0918b21"/><lb ed="R097" n="0741a03"/>严匿王章註求向物于向于向未尝无。註云。童子之 <lb ed="X" n="0918b22"/><lb ed="R097" n="0741a04"/>时肤腠润泽<note place="inline">向有童颜</note>。责向物于今于今未尝有。註云。衰 <lb ed="X" n="0918b23"/><lb ed="R097" n="0741a05"/>老之年形色枯悴<note place="inline">今无童颜</note>。此证既合论语。其義却与肇 <lb ed="X" n="0918b24"/><lb ed="R097" n="0741a06"/>公作敌。何则。肇公向有今无为成不迁。楞严向有今 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0918c" n="0918c"/> <lb ed="X" n="0918c01"/><lb ed="R097" n="0741a07"/>无为成迁变。因同宗异。敌体相违。肇公果是。楞严必 <lb ed="X" n="0918c02"/><lb ed="R097" n="0741a08"/>非。楞严果是。肇公必非。人师于此莫知辩。可怪也。涅 <lb ed="X" n="0918c03"/><lb ed="R097" n="0741a09"/>槃亦然<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0918c0301" n="0918c0301"/><anchor xml:id="beg0918c0301" n="0918c0301"/>已<anchor xml:id="end0918c0301"/>如前引</note>。问。且如色身既有童耄彼此之异。如何 <lb ed="X" n="0918c04"/><lb ed="R097" n="0741a10"/>成立真常。答曰。若见色异即属无常。见色不异即真 <lb ed="X" n="0918c05"/><lb ed="R097" n="0741a11"/>常也。所谓童颜性空不异白发性空。张三寂灭不异 <lb ed="X" n="0918c06"/><lb ed="R097" n="0741a12"/>李四寂灭。此言不异者同体不异。非相似不异。诸法 <lb ed="X" n="0918c07"/><lb ed="R097" n="0741a13"/>性空体无二故。不二之体即真常也。故般若云。色淸 <lb ed="X" n="0918c08"/><lb ed="R097" n="0741a14"/>净乃至一切智智淸净。无二无二分。无别无断故。故 <lb ed="X" n="0918c09"/><lb ed="R097" n="0741a15"/>涅槃廣说异物无常以破外道异执之常。盖外道不 <lb ed="X" n="0918c10"/><lb ed="R097" n="0741a16"/>见性空不二之体。妄谓异法常住。岂真常住耶。则肇 <lb ed="X" n="0918c11"/><lb ed="R097" n="0741a17"/>公昔物住昔今物住今为不迁。与执异物常住者。为 <lb ed="X" n="0918c12"/><lb ed="R097" n="0741a18"/>有辩焉。为无辩焉。</p> <lb ed="X" n="0918c13"/><lb ed="R097" n="0741b01"/><p xml:id="pX54p0918c1301">问。何知异物皆无常耶。答曰。據二量故。一圣言量。涅 <lb ed="X" n="0918c14"/><lb ed="R097" n="0741b02"/>槃圣行廣说异物皆无常故。二理量。如空不异则名 <lb ed="X" n="0918c15"/><lb ed="R097" n="0741b03"/>为常。形器异故诸皆无常。竖论异者。如今物非昔昔 <lb ed="X" n="0918c16"/><lb ed="R097" n="0741b04"/>物非今。昔日之物在昔为有。于今为无。是则此物先 <lb ed="X" n="0918c17"/><lb ed="R097" n="0741b05"/>有而後无也。今日之物于今为有。于昔为无。是则此 <lb ed="X" n="0918c18"/><lb ed="R097" n="0741b06"/>物本无而今有也。时乎而有。时乎而无。故为无常。若 <lb ed="X" n="0918c19"/><lb ed="R097" n="0741b07"/>横论者。如此物非彼。彼物非此。谓求此物于此则有。 <lb ed="X" n="0918c20"/><lb ed="R097" n="0741b08"/>求此物于彼则无。彼物亦尔。有处而有。有处而无。故 <lb ed="X" n="0918c21"/><lb ed="R097" n="0741b09"/>名无常。</p> <lb ed="X" n="0918c22"/><lb ed="R097" n="0741b10"/><p xml:id="pX54p0918c2201">花严云。譬如河中水。湍流竞奔逝。各各不相知。诸法 <lb ed="X" n="0918c23"/><lb ed="R097" n="0741b11"/>亦如是。又云。以此常流转。而无能转者。此与肇师江 <lb ed="X" n="0918c24"/><lb ed="R097" n="0741b12"/>河竞注而不流等四句之義言陈相似。求其所以能 <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0919a" n="0919a"/> <lb ed="X" n="0919a01"/><lb ed="R097" n="0741b13"/>成立因。则大不侔矣。何则。修多罗以性空无体。故虽 <lb ed="X" n="0919a02"/><lb ed="R097" n="0741b14"/>终日流转而实无一物可流转者。如阳<g ref="#CB08504">焰</g>之水。流即 <lb ed="X" n="0919a03"/><lb ed="R097" n="0741b15"/>无流也。故经先标因云。诸法无作用。亦无有体性。是 <lb ed="X" n="0919a04"/><lb ed="R097" n="0741b16"/>故彼一切。各各不相知。後出因云。眼耳鼻舌身。一切 <lb ed="X" n="0919a05"/><lb ed="R097" n="0741b17"/>空无性。则以性空故无流明矣。肇师以物各性住为 <lb ed="X" n="0919a06"/><lb ed="R097" n="0741b18"/>不迁故。世虽常流而物各性住于当世。未尝动也。如 <lb ed="X" n="0919a07"/><lb ed="R097" n="0742a01"/>前舟载鱼。後舟载笋。舟虽行去而鱼笋之物各住自 <lb ed="X" n="0919a08"/><lb ed="R097" n="0742a02"/>舟。未尝动也。故其言曰。今而无古。以知不来。古而无 <lb ed="X" n="0919a09"/><lb ed="R097" n="0742a03"/>今。以知不去。事各性住于一世。有何物而可去来。粗 <lb ed="X" n="0919a10"/><lb ed="R097" n="0742a04"/>则各住一世。细而观之。念念各住。即前念之波住于 <lb ed="X" n="0919a11"/><lb ed="R097" n="0742a05"/>前念不来後念。後念亦尔。是则念念常流。念念各住。 <lb ed="X" n="0919a12"/><lb ed="R097" n="0742a06"/>故曰竞注而不流也。既以有物各住一世而不灭不 <lb ed="X" n="0919a13"/><lb ed="R097" n="0742a07"/>化。则物有定性矣。有定性则与无性之旨作敌。岂特 <lb ed="X" n="0919a14"/><lb ed="R097" n="0742a08"/>朱紫之滥哉。</p> <lb ed="X" n="0919a15"/><lb ed="R097" n="0742a09"/><p xml:id="pX54p0919a1501">问曰。肇师物各性住。岂非花严各不相知之意耶。答 <lb ed="X" n="0919a16"/><lb ed="R097" n="0742a10"/>曰。经言各各不相知者。谓不相触也。不相为缘也。良 <lb ed="X" n="0919a17"/><lb ed="R097" n="0742a11"/>由诸法体用皆空。以体空故。如镜中像。妍醜不相触 <lb ed="X" n="0919a18"/><lb ed="R097" n="0742a12"/>也。以用空故。不相为缘。如空中华不生果也。则因不 <lb ed="X" n="0919a19"/><lb ed="R097" n="0742a13"/>作果。果不酬因。是不相知義也。故曰诸法无作用。亦 <lb ed="X" n="0919a20"/><lb ed="R097" n="0742a14"/>无有体性。是故彼一切。各各不相知。肇师云。因因而 <lb ed="X" n="0919a21"/><lb ed="R097" n="0742a15"/>果。果不无也。因不昔灭。因有性也。物各性住。体不空 <lb ed="X" n="0919a22"/><lb ed="R097" n="0742a16"/>也。功流常存。用不空也。花严钞判为俗谛。滥同小乘。 <lb ed="X" n="0919a23"/><lb ed="R097" n="0742a17"/>然小乘以刹那灭故前不至後。肇师以前念不灭。性 <lb ed="X" n="0919a24"/><lb ed="R097" n="0742a18"/>住于前。不到後念。岂同小乘哉。</p> <pb ed="X" xml:id="X54.0879.0919b" n="0919b"/> <lb ed="X" n="0919b01"/><lb ed="R097" n="0742b01"/><p xml:id="pX54p0919b0101">经云。眼耳鼻舌身。心意诸情根。以此常流转。而无能 <lb ed="X" n="0919b02"/><lb ed="R097" n="0742b02"/>转者。以此常流转。无性缘生也。即不迁而迁。而无能 <lb ed="X" n="0919b03"/><lb ed="R097" n="0742b03"/>转者。缘生无性也。即迁而不迁。肇师知此。安用物各 <lb ed="X" n="0919b04"/><lb ed="R097" n="0742b04"/>性住一世而不化者用当不迁哉。</p> <lb ed="X" n="0919b05"/><lb ed="R097" n="0742b05"/><p xml:id="pX54p0919b0501">有云。肇公物各性住。是以无性为性。若果无性为性。 <lb ed="X" n="0919b06"/><lb ed="R097" n="0742b06"/>则向物在向其性本无。则不得谓之向有矣。向有不 <lb ed="X" n="0919b07"/><lb ed="R097" n="0742b07"/>有是即有而无也。即不待缘散方始曰无。则不得谓 <lb ed="X" n="0919b08"/><lb ed="R097" n="0742b08"/>之今无矣。今求向物。则曰于向为有。于今为无。是执 <lb ed="X" n="0919b09"/><lb ed="R097" n="0742b09"/>有为有。固无为无。凡常之谓耳。何由见其无性为性 <lb ed="X" n="0919b10"/><lb ed="R097" n="0742b10"/>耶。若果无性。无性则无生。无生则无灭。无生灭则无 <lb ed="X" n="0919b11"/><lb ed="R097" n="0742b11"/>去来。无去无来则不迁之致明矣。又安用胶粘古今 <lb ed="X" n="0919b12"/><lb ed="R097" n="0742b12"/><note place="inline">昔物在昔。今物在今</note>。钉定有无<note place="inline">向有今无</note>。而固招万世之蔽惑耶。曰 <lb ed="X" n="0919b13"/><lb ed="R097" n="0742b13"/>天下之物莫非无性缘生。岂肇公性住独不然哉。曰。 <lb ed="X" n="0919b14"/><lb ed="R097" n="0742b14"/>若然。则百家异论与夫九十六种之执。何尝有自性 <lb ed="X" n="0919b15"/><lb ed="R097" n="0742b15"/>哉。盖由吾人无事而生定耳。悲夫。</p> <lb ed="X" n="0919b16"/><lb ed="R097" n="0742b16"/><p xml:id="pX54p0919b1601">般若云。诸法无去来相。无动转者。其性则如阳<g ref="#CB08504">焰</g>之 <lb ed="X" n="0919b17"/><lb ed="R097" n="0742b17"/>水。非有流相非无流相。若谓此水有流动相则妄也。 <lb ed="X" n="0919b18"/><lb ed="R097" n="0742b18"/>若谓无流动相亦妄也。若谓此水前波住前後波住 <lb ed="X" n="0919b19"/><lb ed="R097" n="0743a01"/>後。互有互无。岂非固空花之浓淡。实兔角之短长者 <lb ed="X" n="0919b20"/><lb ed="R097" n="0743a02"/>耶。</p> <lb ed="X" n="0919b21"/><lb ed="R097" n="0743a03"/> <lb ed="X" n="0919b22"/><lb ed="R097" n="0743a04"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>物不迁正量论卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0912a1901" to="#end0912a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">孰</lem><rdg wit="#wit.orig">执</rdg></app> <app from="#beg0912b2301" to="#end0912b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0912c2001" to="#end0912c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0913c0601" to="#end0913c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">尝有</lem><rdg wit="#wit.orig">有尝</rdg></app> <app from="#beg0914a0101" to="#end0914a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0914a1001" to="#end0914a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915a0501" to="#end0915a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915b0401" to="#end0915b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915b1801" to="#end0915b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915c0701" to="#end0915c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915c1301" to="#end0915c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0915c1801" to="#end0915c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0916c0101" to="#end0916c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1001" to="#end0918a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1401" to="#end0918a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918a1402" to="#end0918a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0918c0301" to="#end0918c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0912001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0912001">偏或俯欤原本字体未详</note> <note n="0912002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0912002">尙<persName>佛</persName>原本书体不明或当任欤</note> <note n="0915001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0915001 #note_star_1">合应作令下同</note> <note n="0917001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0917001">月疑见</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0912a1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0912a1901">孰【CB】，执【卍续】</note> <note n="0912b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0912b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0912c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0912c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0913c0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0913c0601">尝有【CB】，有尝【卍续】</note> <note n="0914a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0914a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0914a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0914a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915b1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0915c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0915c1801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0916c0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0916c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918a1402" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918a1402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0918c0301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0918c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>